ACR sinah Joseph Kung Za Hmung nih Chinmi kong a chimmi hi rel law na lau lai

Ralzaam Kong Hlattu (ARC) bu nih 2017 ah Kawlram i Chin state sining an rak hlat. ARC sinah Joseph Kung Za Hmung nih a rak chimmi cu Chin Nuhrin Covo Bu (CHRO) nih a chimmi he van le vawlei tlukin aa dang. Joseph Kung Za Hmung chimmi cu Malaysia le India um Chinmi caah lam phittu, ttahchuak bak a si.

“ARC hi UNHCR nih Chin state kong hlat dingin a fialmi si. Mah hi dahkaw UNHCR nih aa charhchan i Chin ralzaam donghter dingin bia a chahnak si cu,” tiah Ram Tinthei nih a ttial.

Joseph Kung Za Hmung @U Win Hlaing Oo, CAD NGO lutlai nih 2017 June 7 ah ARC sinah email a kuatmi cu atanglei ah rel khawh si.

1. Kum 2016 le 2017 chungah Chin state ah hramhram in tlangrian ttuanter (a ttuan lomi daantat = forced labour) le ralkap ttuan dingin ralkap nih tlaih pakhat hmanh a um lo.

2. Kum 2016 le 17 chungah Chin state ah ralkap in a zaammi daantat pakhat hmanh a um lo.

3. Chin state ah innhmun le lei ngeitu hna chuh, tlerh, hrem le tlaih pakhat hmanh a um lo.

4. Ralzaam a sok i ngah lo ruangah a rung kirmi pawl ‘phungning loin ramleng chuah le luh ruang’ ah tiin tlaih ti bantuk cu Myanmar ram ah a um lo.

Micheu cu ramdang in Chin state ah an rung kir i zeihmanh an tong lo, tiah ka theih.

5. Chinmi chungah Zomi le adang milu tlawm pawl milu tam deuhmi le CNF nih thleidan le tukvelh ti a um lo. “Zomi” timi min hi Chinmi dihlak nih hman si seh ti an duh.

6. Ralzaam a soktu Chin khrihfa pawl nih chungkhar cazin an ngeih ahcun fawi tein hmatpungttin an sok kho ko. Sok khawh lo le Myanmar cozah rianttuan nih chuh ti a um lo. A tlangpi in chim ahcun, a kirmi tampi cu chungkhar cazin ah rak khumh ciami lawngte an si.

7/8. Ka hmuhning dang pawl: A kirmi Chin pawl caah hin an khuasak tintuknak ding tuaktan piak an hau, aruang cu an chungkhar tangka lut hmuhnak dingah lo/thlai cinnak an ngei lo i, hihi an caah a har bikmi si. Cun, Chin state ah rian ttuan awk an ngei lo – Atang hmanthlak ahcun mah hi an telh piak lo nain amah nih a lehnak hna ca/document ah aa tel.

Chin state ah buainak a um lo. Bomb an hmanhnak hmun zong pakhat hmanh a um lo tiah ka ruah, a ti.

Paletwa pengah Ralkap le AA nih bomb an hmanhmi i lamh sual in Chin mi zeizat dah an thih cang ti zong zeihmanh a hngal rua lo, a hngalh ko nain a chim duh lo bia dek si.

Chin state ralzaam hna cu Mizoram lei an zaam lio ah ramri ah bomb an i lamh sual i minung pakhat a thi. Bomb hmanhmi 41 zong an hmuh – Myanmar ralkap nih hmanhmi a si lai tiah an zumh, ka HMET law relchap.

Joseph Kung Za Hmung nih UNHCR fialmi ARC sinah a chimmi

Joseph Kung Za Hmung nih a chimmi hi UNHCR sin a phak tikah Malaysia le India um Chin ralzaam pawl cungah UNHCR nih zeitin dah a ruah hnga?

ARC nih Joseph Kung Za Hmung an hal ning te in Chin Nuhrin Covo Bu (CHRO) an hal ve. CHRO nih cun Paletwa pengah AA le Kawl Ralkap an i kahmi kong, porter an phorhter mi Chinpa bomb nih a puah i a thihnak kong, Paletwa peng ral ruangah Chin ralzaam tampi an umnak kong, Matupi peng ah ralkap an tam ning le mipi an uk hna ning (mipi nih an bia al khawh a si lo ning) pawl, Chin khrihfa pawl thlanglamh kan tonnak kong pawl an chim.

Chinmi ciocio an si komi zei ruang dah Joseph Kung Za Hmung le CHRO hi mah tlukin an lungput aa dan hnga?

Joseph Kung Za Hmung nih ‘Malysia um Chin ralzaam hna 2019 bakin an kirnak ka bawmh hna lai, anmah kir bawmhnak caah ramchung le ramleng ummi nih ruahnak cheuh le bawmh ka herh..’ tiah nizaan ah thawng a thanh chap rih.

‘CHRO le adang kan pale nih Chin ralzaam pawl ram thumnak phanh khawhnak caah ramdang cozah an ton liopi a si caah mah thil hi na tuah awk si lo, dawntu a si lai’ tiin Facebook ah an ti nain ‘rak i zuam ve ko hna seh, kirnak kan i zuam ve ko lai. ‘No’ an ti hna ding ka theih cia ko‘ tiah a leh hoi hna.

Malaysia le India um Chinmi 40,000 leng an hmailei nunnak a hrawk dihtu hi aho ramdangmi si loin kanmah Chinmi lila kan rak si ahcun ngaihchiat awk ngaingai a si…

Joseph Kung Za Hmung le CHRO nih ARC sinah an chimmi cu mah link (ARC Report) ahhin Mirangca in rel khawh a si. Adang nih an chimmi zong tling tein a um.

Joseph Kung Za Hmung hi US, Australia le Europe um kan pale nih kan thlohpiak uh

Lian cu Seihnam Journal ah Editor-in-chief a rak ṭuan. UNHCR zung i RSC department ah kum 4 chung holhlet le calet a ṭuan pah in Faiceu Journal ah 'editor' in a rak bawm pah hna. 2016 ah The Chin Express a dirh i ni fatin Chin thawngpang le vawlei cung thawngpang phunkip a ṭial.