Malaysia um Chin ralzaam 10,000 hrawng nih RM500 cio in Malaysia cozah sinah kan i tuahmi MyRC card cu zeihmanh santlaihnak a ngei lo, tiah aa tuah vemi Salai K’cho Thang Om nih a ttial.

Salai K’cho Thang Om: Santlaihnak a ngei lomi MyRC card, palek nih lam an khammi hmanh a ka lanhter kho lomi card. RM500 dih in kaa tuahmi cu lam a khamtu palek kai piah sual hna…

Palek pawl cu thi dengin ka fianh len hna nain a ngah hlei lo. Zung phone ka chawnh len hna zongah chawnh khawh an si lo.

Hawile hna, lam kham nan ton ahcun community (CRC, ACR, tbk.) card kha piah ko hna uh. UN card a ngeimi nih UN card piah ko hna uh.

MyRC card tham cu fawi tein kan in tlaih khawh hna nak dingah tuahmi pei a si ko cu. Fawi tein Myanmar ram ah kan in kuat khawh hna nak dingah tuahmi a si, tiah palek nih an chim.

Bochan ngai in kan tuahmi, rian ttuan lo le tangka dih in kan tuahmi MyRC card hi ttha tein kan tawlrel piak hna seh ti ka duh.

Moe Myint: MyRC card cu UN minung pawl an konglam laknak caah Najib acozah nih an rak tuahmi a si. Cozah aa thlen cang caah UN minung pawl nih nan i tuah lo a ttha deuh. RM500 zong nan dih lai lo.

Community upa cheukhat le MyRC zung nih an tangka hmuhnak caah ‘tlaih luatnak a si’ tiin thawng an thanh i an in hlenmi hna a si.

UN card le UN catlap a ngei lomi pawl nih MyRC card lawng palek an piah hna ahcun, tam deuh cu tlaih an si ko. UN card a ngei lomi nih i tuah bak hlah uh, a ngeimi zong nih i tuah hlah uh.

Fianternak: Chin ralzaam upa pawl nih, “MyRC zung rianttuan pawl he meeting kan tuah lio ah, MyRC card aa tuahmi cu tlaih an luat lai tiin bia a kan kamh,” tiin thawng an rak thanh tak ko. Nain, Chin upa pawl nih tangka an hmuhmi a um lo, kan miphun caah thil ttha a si men lai tiin dawtnak te he thawng an thanhmi si. MyRC zung nih RM500 an lak taktakmi a si ko.

Alliance of Chin Refugees (ACR): Moe Myint hi zei miphun le zei community member na si zong kan hngal lo. MyRC card aa tuahmi pawl phungning tein Malaysia ram ah nan um khawhnak hnga cozah kan nawl lio a si.

Cozah thar nih a cohlan ahcun phungning tein thawng a thanhte ko lai. MyRC card cu Malaysia Ramchung Vuanci Zung (KDN) nih minsen a thutmi si i a ngeimi cu tlaih an luat lai, tiin bia a kan kamh.

Nain, cozah thar nih zeihmanh thawngthanhnak a tuah rih lo caah, biaceihzung le lahwahkah nih an cohlang rih lo. Cheukhat hmunhma ahcun an cohlan ko.

Biaceihzung le Lahwahkah nih an cohlang rih lo? Oprasi (tlaihkhihnak) a tuahtu cu lahwahkah peng an si, palek le hmatpungttin zung ruanttuan nih an zulh ve hna. Lahwahkah nih a theihpi lomi card cu tlaih luatnak a si thlu lo.

Chin ralzaam bu pawl nih Malaysia cozah kan nawl lio a si. A herh cun Myanmar cozah zong tel ter ve dingin kan i zuam lio a si. Cucaah, midang nih phun dangin an ruahnak hnga lo nangmah ruahnak men in chimrel hmang ti hlah tiah theihter kan in duh.

MyRC card nan soisel hlan ah atanglei kong hi ruat hmasa uh. Nangmah cu;

  1. Phungninglo in a ummi na si
  2. Upadi ning ahcun rianttuannak nawl na ngei lo
  3. Malaysia cozah thar a si cang
  4. Phungninglo pawl phungning siter dingin i zuam lio a si
  5. Phungning siter dingin i zuam lio a si
  6. Aa thlengmi tampi a um lai caah timhcia in um
  7. Chin ralzaam 10,000 hrawng nih MyRC card an i tlaih

 

Analysis by The Chin Express

Salai K’cho Thang Om, Moe Myint le ACR nih fiang tukin an ttial cang bangin, atu lio ahcun MyRC card hi palek tlaih luatnak a si thlu lo pinah zeihmanh santlaihnak a ngei rih lo, ti fiang tein a lang.

Hmailei ah santlaihnak a ngei lai maw? ti balte cu ahohmanh nih kan chim kho rih lo. A ngeih ahcun Chinmi kan caah a ttha tuk lai. Chin ralzaam upa pawl nih an i zuam lio a si, a tlamtling seh ti kan duh cio.

Nain, Malaysia Ramchung Vuanci changtu Datuk Mohd Azis Jamman nih naite October 18 ahkhan, “UN card a ngei lomi Chin ralzaam paoh cu voi dang tawn bantukin tlaih i Myanmar ram ah kuat dih an si ko lai,” tiah Malaysia media nganbik The Star nih Chin ralzaam kong an halmi a leh hna – ka hmet law mah kong cu relchap

“Dr Mahathir cozah nih ralzaam caah upadi zoh tthan ding an ti pah nain atutiang ahcun zeihmanh a um rih lo, hmailei ah ralzaam upadi an tuah ahcun phun dang a si, an tuah lo ahcun UN card ngei lo paoh cu tlaih in kuat viar an si ko lai,” a ti.

MyRC card a tuahtu Ramchung Vuanci Zung bak nih a chimmi hi zoh tikah “MyRC card an ngeih zongah UN card an ngeih lo ahcun tlaih an si ko lai tinak a si. Atu lio ahcun MyRC card hi tlaih luatnak a si thlu lo” ti fiang tukin a lang.

Liamcia Pu Najib acozah zong siseh, atu lio Mahathir cozah zong nih “MyRC card aa tuahmi cu tlaih an si lai lo..” tiin media sinah thawng an thanh bal lo.

September thla ahkhan, MyRC card aa tlaih ko nain thong a tlami Chinmi 9 an rak um. Atu an karh maw an zor dah ti balte cu kan hngal kho rih lo.

Malaysia cozah (Ramchung Vuanci Zung) nih ralzaam vialte kan umnak (real time location) theih a duh caah ralzaam zulhdawinak card tuah dingin (Tracking Refugee Information System – TRIS) zung a dirh. TRIS zung nih cun My Refugee Card (MyRC) a ser i a chungah GPS le bio-metric data a ngahmi chipset a rawn. MyRC card cu Malaysia um Chinmi 10,000 hrawng nih kan i tlaih cang.

MyRC card hi ttihnung tuk si
Malaysia Najib acozah nih MyRC card a thokka 2017 ah aa tinhmi a rak chimmi si. Ralzaam pawl fawi tein tlaih khawhnak caah a tuahmi si i ‘aa tuahmi tlaih an luat lai’ a ti bal lo.

MyRC card nih Chinmi caah thil ttha a chuahpi lo ahcun ttihnung tuk a si

MyRC card kan sok lio ah kan umnak inn address le kan phone number kan pek dih. Mah hnu ah Malaysia cozah nih chipset rawnmi MyRC card cu a kan pek.

MyRC card a ser i a chungah GPS

Chin ralzaam a donghte tikah, MyRC card hi phungning tein umnak khawh a si hlei lo ahcun a chung i chipset-GPS le kan phone number GPS in Chin ralzaam vialte kan umnak hmun ah fawi tein a kan tlaih khawh dih lai.

Kan inn address zong cozah sinah kan pek dih caah kan inn kip ah a rung kan tlaih khawhte lai.

MyRC card hi Chinmi hna phungning tein Malaysia ah um khawhnak si seh ti cu aho paoh nih kan duh cio. Nain, zeihmanh santlaihnak a ngeih rih lo ahcun hngak deuh rih usih law a ttha hnga maw asiloah mi tampi nih kan i tuah ah dah thil ttha a chuah fawi deuh hnga?

Mah kong ahhin cun kan upa pawl nih an chimmi zulh ah a ttha cem ko lai.

Adang rel awk;

UN Card le Catlap Aa Tlaihmi Vialte Cozah Sizung Ah Sii-man Acheu Lawng Liam Si Lai

UN Card le Catlap Aa Tlaihmi Vialte Cozah Sizung Ah Sii-man Acheu Lawng Liam Si Lai
Ka hmet law relchap
Lian cu Seihnam Journal ah Editor-in-chief a rak ṭuan. UNHCR zung i RSC department ah kum 4 chung holhlet le calet a ṭuan pah in Faiceu Journal ah 'editor' in a rak bawm pah hna. 2017 ah The Chin Express a dirh i ni fatin Chin thawngpang le vawlei cung thawngpang phunkip a ṭial.